Literaire parodieën en allusies vergen zowel van publiek als uitvoerder een grondige kennis van het origineel. Anders stokt de communicatie. Umberto Eco was schaamteloos elitair in zijn grapjes. Daarom waren zijn Kleine kronieken zo’n geestige bundels. Douglas en George — hoogleraren aan Amherst College en columnisten voor de New Yorker — spelen meer op veilig en nemen alleen de grootste gemeenplaatsen uit de canon als vertrekpunt. Kerouac, Homerus, Proust.
Daaruit volgt automatisch dat hun grapjes vooral doen glimlachen als ze oneerbiedig zijn. Als ze knabbelen aan gevestigde reputaties. En ja, soms lukt ze dat. Eén rubriekje van Sense and nonsensibility bestaat uit synopsissen van verhaspelde meesterwerken, zoals The fullback of Notre Dame, Thatcher in the rye en, mijn persoonlijke favoriet, The red and the African-American.
This inspired melding of Stendhal and Toni Morrison brilliantly adds new relevance to the story of Julien “Honeyboy” Sorel, an aspiring black jazz drummer and communist who finds himself on death row in Louisiana, wrongfully convicted of shooting his white bourgeois girlfriend. This terrifying tableau of race relations also provides an insightful analysis of the lingering influence of the Napoleonic Code on twentieth-century New Orleans music.
Elders noemen ze, met mijn instemming, A brief history of time van Stephen Hawking een overschat boek, dat alleen maar zo’n goede verkoopcijfers kende omdat het zo moeilijk was, en niemand dat wilde toegeven.
.
Lawrence Douglas en Alexander George zoeken in het verlengde daarvan naar de succesformule achter een goed non-fictieboek. Het geheim: je moet een levensgroot probleem presenteren via een makkelijk te begrijpen analogie en zodoende de lezer de illusie van een openbaring te geven. Een spraakmakende titel is van levensbelang. Douglas en George stellen dan ook twee “foolproof models” op “for titular success”.
The first follows the form of Blank’s blank, in which Blank #1 requires a proper name, presumably of a famous scientist, writer, or general celebrity; and Blank #2 requires a noun, ideally denoting a concrete object not commonly associated with the first noun. Wittgenstein’s poker is an excellent example of this approach, though we could cite any number of recent books that follow this model, some potently alliterative, others simply intriguing: Leonardo’s laptop, Kepler’s conjecture, Beethoven’s anvil, Schopenhauer’s telescope, Mendeleyev’s dream, Darwin’s blind spot, Napoleon’s buttons. Despire the popularity of this naming strategy, many winning combinations remain for the taking for the enterprising academic: Kant’s concubine, Hegel’s hula hoop, Dante’s dentures, Newton’s fig, Heidegger’s stand-up toutine, Nietzsche’s eczema. And so on.
The second fail-safe title template is of the form The blank of the blank, in which Blank #1 takes a name for a feature, trait, characteristic, or part of what gets named in Blank #2, which should be a noun commonly referring to a species, in particular of bird. Here the obvious examples include such bestsellers as The beak of the finch, The song of the dodo, and The eye of the albatross, though, again, the possibilities are endless. Condider such sure winners as The buff of the hermit thrush, The gullet of the gull, The breast of the titmouse, The wing bar of the eastern wood pewee, and The lower mandible of the semipalmated sandpiper. We are confident that this approach can be successfully applied even to nonavian species.
Mooie trouvaille vond ik het rubriekje waarin hoofdpersonen uit overbekende boeken worden gediagnosticeerd aan de hand van de DSM-IV. Mij viel op dat Jezus Christus wordt gelabeld met code 297.1 “Delusional Disorder of the Grandiose Type”: in Feet of clay had Anthony Storr goeroes ook al ondergebracht onder dat label.
.
Ook leuk, en giftig, is het interview met de auteur van Happiness : a personal ordeal, een boek over een vreselijk gelukkige jeugd.
CS: Yes. My father was a highly succesful businessman. For years, he ran a large drug company, which he inherited from my grandfather. At the same time, he loved music and the arts. On Friday nights we’d play string quartets together, and Sundays we’d drive out to Westchester to paint landscapes.
De ‘Novel awards’ is dan weer een geslaagde persiflage op de Oscars en schreeuwt gewoon om een Nederlandstalige versie. Categorieën zijn onder meer ‘Best novel unfinishable by reader’, ‘Best novel unfinished by author’ en ‘Best narrator — omniscient’. De gedaanteverwisseling en Honderd jaar eenzaamheid doen het goed in de categorie ‘Best special effects’. Allicht zal niet iedereen snappen waarom While England sleeps van David Leavitt genomineerd wordt voor ‘Best novel — adaptation’.
.
Maar dan hebben we het beste wel gehad. Veel items zijn langdradig, oppervlakkig, voorspelbaar of belegen.
.
Langdradig: een matig idee als het Affected Accent Summer Camp voor professoren wordt uitgesmeerd over vele pagina’s.
.
Oppervlakkig: de verfilming van de Kritik der reinen Vernunft is een aardige grap, maar ware nog veel leuker geweest met allusies op het eigenlijke gedachtengoed van Kant.
.
Voorspelbaar: bij een item dat zich aankondigt als ‘n korte geschiedenis van de voetnoot, wéét je welk geintje er zit aan te komen (al moest ik lachen met ‘Zohar 3.1′, een computerprogramma dat een getrapte lijst met voetnoten genereert).
.
Belegen: de ‘Poëzie-olympiade’ is voor negentig procent gejat van Monty Python.
.
O ja, de tweede helft van het boek gaat niet zozeer over literatuur, maar over het reilen en zeilen aan Amerikaanse topuniversiteiten zoals Harvard, Yale, Brown, Princeton, Amherst, Tufts en Bucknell. Zo schrijft het duo een Gracián-achtige handeling vol jezuiëtenstreken om je collega’s te overleven. Of doen ze onderzoek naar welke auto het best is voor een academicus. Mja.
.
Nog één keer werd ik min of meer vermaakt. Met ‘Dear Academic Ethicist…’, een ironische vragenrubriek zoals Arnon Grunberg momenteel heeft in Vrij Nederland.
Dear AE:
In the last year before my tenure decision, I found myself in the grip of a terrible case of writer’s block. I tried St.John’s wort and echinacea, but nothing worked. Desperate to finish my “tenure book,” I began scanning an online database of dissertation abstrcts on roughly the same topic as my manuscript. To my amazement, I found an excellent, unpublished dissertation from the mid-1970s that made much the same argument that I was trying (less ably) to defend. To cut a long story short, I plagiarized the entire dissertation (though I did make a number of stylistic improvements). My colleagues loved the work, I received tenure, and the book was recently accepted for publication at a leading university press. But now, for reasons I cannot entirely explain, I’ve started to feel guilty. I’ve even toyed with the idea of donating my royalties to the Copyright Defense Fund — what should I do?
— Guilt Ridden, Chicago
Dear Ridden:
We find your pangs of conscience touching, but misplaced. From your own account, it sounds like the dissertation you borrowed from was destined to collect dust on the shelf of some research library. In this regard, your actions have helped breathe new life into a long-neglected work; remember what we’re taught in academia: it’s the ideas that count. As for your guilt toward the author of the dissertation, save it: he no doubt left academia for law school years ago, and is now happily making megabucks as a corporate litigator. Finally, you must bear in mind that “plagiarism” has become a largely outmoded concept. More than a century ago, Emerson observed that even “the originals are not original”, an aphorism that recognizes the indebtedness of all thinkers to their intellectual forebears. What was true in Emerson’s time is all the more true in our age of hyperconnectivity. There is no such thing as an intellectual debt; it was a socially constructed category designed to serve the interests of those who had become intellectually sterile, which is to say the tenured class. In fact, the whole distinction between your ideas and the Other’s ideas has been eroded beyond repair. So relax — especially if you can discreetly remove all (seven?) copies of the dissertation from libraries around the country.
En toch kon dit allemaal nog scherper.
.
> lees een fragment uit dit boek op Prins van Denemarken
.
Lawrence Douglas en Alexander George, Sense and nonsensibility
Lampoons of learning and literature
192 p.
Uitgeverij Fireside, 2004