het laatste bed - hugo clausDe auteursnaam op de kaft werkt als een muzieksleutel. Of als de aanduiding van de maatsoort, wat u wil. Een lesbisch koppel plant een zelfmoordpact in hotel Luxor aan de Belgische kust. Luxor: de hedendaagse naam van het oude Thebe, waar, in de Vallei der Koninginnen, de Egyptische edelvrouwen werden begraven. Bij Mulisch had ik me gestoord aan zo’n dure, zelfvergrotende referentie. Bij Claus schiet ik in de lach.

Altijd [...]



de woorden - jean-paul sartreIk gebruik Sartre vaak om de gebreken aan te tonen van het onderwijs dat ik heb genoten. Dat was meer een archipel van eilandjes met leerstof, dan een solide constructie waarvan de lessen elkaar ondersteunden. In de filosofieles werd geen enkele poging gedaan om de waarde van Sartres leer van de ongedetermineerde vrijheid af te toetsen aan de hedendaagse wetenschappelijke ideeën over vrijheid. 

Het is het beruchte debat over de wisselwerking [...]



de luiaards in de vruchtbare vallei - albert cosseryDe Egyptische schrijver Albert Cossery is een navolgeling van Blaise Pascal, waar die zei dat alle ellende op de wereld voortkomt uit het feit dat mensen niet lekker thuisblijven. Cossery gaat nog verder en laat zijn personages ook thuis geen klop uitvoeren. Een heldendaad is dat niet: net als hun geestelijke vader zijn de ‘luiaards in de vruchtbare vallei’ voldoende welgesteld om niet te hoeven werken.

De [...]



norwegian wood - haruki murakamiIn zijn thuisland brak Murakami door met een traditionele roman, niet met de magisch-realistische hocus pocus die hem hier tot cultauteur maakten. Waarom ging zo’n matig, melig adolescentenverhaal vier miljoen keer over de toonbank? En waarom raakt Norwegian Wood (1987) ook in het westen zoveel gevoelige snaren? Een poging om, in random order, de troeven in kaart te brengen. En mijn bezwaren daarbij.

1. Het referentiekader: de westerse popcultuur
Dit is [...]



Drie jonge mensen proberen hun weg te vinden in het leven. Dat levert een aardige adolescentenroman op, Het grote verlangen. De stijl van Marcel Möring is vlekkeloos: als een vakman schudt hij de motiefjes die hij heeft bedacht op een zinvolle manier doorelkaar. Daarom ‘aardig’. Maar het boek heeft ook een voorspelbaar, vrijblijvend einde en een held die nogal opzichtig zijn leerjaren doormaakt. Daarom ‘adolescentenroman’.

De drie jonge mensen [...]



Geef me slasherfilms. Geef me thrillers, nieuwsberichten, nare documentaires. Geef me La Nausée of maakt niet uit welke andere existentiële roman en ik zal het allemaal fluitend ondergaan. Maar bespaar me de reality-tv, vooral als die uit Engeland komt. Hommeles op de luchthaven, welzijnswerk in grauwe flats, geestloze Britten die problemen hebben met hun vakantiehuisjes. Niets dat me sneller deprimeert dan dat.

Van reality-tv word ik de kleinste kleinburger, [...]



Er is niet eens een Nederlandstalig lemma gewijd aan de man op Wikipedia, maar laat het duidelijk zijn: V.S. Pritchett (1900-1997) was een groot criticus. Je moet zijn kritieken wel in het Engels lezen, want behalve een verhalenbundel werd er nooit iets vertaald uit zijn oeuvre. Zijn tweedelige autobiografie is mooi omdat je erin ontdekt hoe een getalenteerd schrijver eerst zijn cultuurloze milieu moest ontworstelen.

Pritchett werd botweg de toegang tot de universiteit ontzegd: [...]



Boudewijn Büch (1948-2002) is al bijna tien jaar dood. Dat ik schrok toen ik het opzocht, kan alleen maar betekenen dat ik de schrijver intussen weinig heb gemist. Ik geef toe dat ik nooit helemaal ongevoelig zal worden voor Büchs romantische, door geatomiseerde weetjes aangejaagde dweepzucht. Maar door contact met intelligentere schrijvers die wel het overzicht hebben of een interessante synthese kunnen maken, kan ik me niet lang meer warmen aan zijn opstellen.

De [...]



“Tadeusz Borowski is cynisch en wanhopig, Jean Améry is boos en wraakzuchtig, Elie Wiesel spiritueel en bespiegelend, Jorge Semprún is afwisselend analytisch en literair. Het verslag van Levi is complex, gevoelig en ingetogen.”

Mijn parate kennis van de kamp-en overlevingsliteratuur vertoont de grootste gaten. Maar als ik bovenstaande coördinaten van Tony Judt mag geloven, houdt het proza van M.S. Arnoni (1922-1985) zich ergens op tussen dat van Jorge [...]



Vader en zoon, de jeugdmemoires van de laat-Victoriaanse schrijver Edmund Gosse (1849-1928), is ook weer een van die geheimtips uit het lijstje van Maarten ‘t Hart die nooit Privé-domein hebben gehaald. En ook weer volledig ten onrechte. In uiterst beheerst proza, subliem vertaald door Eugène Dabekaussen en Tilly Maters, vertelt Gosse hoe hij als kind de last moest dragen van de strikt religieuze [...]