Zoekresultaten 1 - 10 van de 59 voor de tag: filosofie.
De opstand der horden is een klassieker die altijd nog eens moest gelezen. De twintigste eeuw is de eeuw waarin de massa’s een politieke factor van formaat werden. In een reeks artikelen in een veelgelezen Madrileens dagblad legde José Ortega y Gasset eind jaren twintig de gevaren van die ontwikkeling bloot. Hij waarschuwt voor het fascisme, het communisme én voor wat hij noemde ‘de hyperdemocratie’.
Omdat het een reeks artikelen [...]
Ik ben een lezer die het ijzer moet smeden als het heet is. Mijn interesses zijn vurig, maar branden snel op. Meesurfend op zo’n golf van leergierigheid kost het me geen moeite om een boek uit te lezen, maar na een paar dagen is de golf gaan liggen en kruip ik over de pagina’s. (Dwing me een maand met eenzelfde thema bezig te zijn en ik verwelk helemaal.) Daarom lees ik [...]
Leavis, Trilling, Bloom, Steiner en, recenter, Kimball en Scruton: ze vormen een amusante kaste van intellectuelen uit de humanities die in het ontbreken van culturele kennis snel de verwording van de planeet zien. Moderne grondlegger van dit genre klaagzang is Matthew Arnold. De hoog-Victoriaanse agenda van Culture and anarchy was niet weg te branden uit het cultuurdebat in de jaren 1870-1950.
Matthew Arnold (1822-1888) was al een van de cultuuriconen van [...]
Ik heb meer dan twee weken over dit boek gedaan, en dat is voor mijn doen ongewoon lang. Ik genóót, had genoeg aan een paar essays per dag, voelde niet de behoefte daarnaast nog boeken te lezen. Eerdere boeken van Gould, met één thema, vielen wat tegen. Als blijkt dat Gould in zijn ‘reflections in natural history’ – essays à 10, 15 pagina’s per stuk – zijn [...]
Het staat wel zo fraai op deze website, een boek van de grote natuurkundige Richard Feynman. De boeken van deze Nobelprijswinnaar wou ik al langer lezen, maar ik durfde dat niet. Ik sta weerloos tegenover harde fysica, zeker als die de contra-intuïtieve toer opgaat. Maar The meaning of it all was een afknapper om een andere reden: het betreft de letterlijke transcripties van lezingen, zonder tussenkomst van [...]
De liberale politiek denker Isaiah Berlin heb ik op eigen kracht ontdekt. Ik geef toe, daarom ben ik een beetje verknocht aan hem. Van Berlin komen de noties positieve en negatieve vrijheid. Positieve vrijheid is de vrijheid om te doen wat men wil – binnen redelijke grenzen. Negatieve vrijheid is het recht gevrijwaard te zijn van onderdrukking en beknotting door je omgeving en door ‘de gemeenschap’.
Met name de geschiedenis [...]
Ik gebruik Sartre vaak om de gebreken aan te tonen van het onderwijs dat ik heb genoten. Dat was meer een archipel van eilandjes met leerstof, dan een solide constructie waarvan de lessen elkaar ondersteunden. In de filosofieles werd geen enkele poging gedaan om de waarde van Sartres leer van de ongedetermineerde vrijheid af te toetsen aan de hedendaagse wetenschappelijke ideeën over vrijheid.
Het is het beruchte debat over de wisselwerking [...]
Wetenschap, zegt Dyson, ontstond uit twee lang van elkaar gescheiden tradities. Filosofen sinds het oude Griekenland brachten de concepten aan; de traditie van ambachtslieden en ingenieurs vanaf de Middeleeuwen kwam met apparaten aanzetten. Door de invloed van Thomas Kuhn wordt de impact van tools als drijvende kracht in de geschiedenis van de wetenschap niet door iedereen ingezien.
Kuhn dacht immers dat de wetenschap vooral aangestuurd werd [...]
In het essay ‘Het liegebeest van Ljubljana’ heb ik ooit proberen aan te tonen wat voor retorische trucs de Sloveense neo-sofist Slavoj Žižek inzet in zijn cultuurkritiekjes. Ik leunde daarbij stevig op het concept ‘bullshitter’ zoals Harry Frankfurt het in 1986 definieerde. Uit dit vervolgessay van de Britse filosoof Colin McGinn leer ik dat het predikaat ‘mindfucker’ nog meer op zijn plaats is.
Het verschil? Waar een bullshitter enkel [...]
Soms vormen de pedagogische kwaliteiten van een auteur een genot op zich. Anders is niet te verklaren waarom ik zoveel plezier beleefde aan een titel waarin geen nieuwe dingen stonden. Bas Haring stelt zich tot taak het mechanisme van de evolutie inzichtelijk te maken voor kinderen. Daarin slaagt hij met zoveel glans dat je zou wensen dat ook alle volwassenen kennis nemen van dit boekje.
Want de evolutietheorie [...]