chinese schimmen - simon leysDat ik de vaderlandsche politiek maar met één – halfdichtgeknepen – oog volg, komt omdat hier alleen maar punten en komma’s kunnen veranderen. Men schuift een beetje naar rechts, naar links, weer naar rechts, und kein Ende. Het onverkwikkelijke aanmodderbad van de parlementaire democratie zie ik dan ook niet als een vehikel om een land goed te besturen, hooguit als een rem die extremen voorkomt.

Wanneer ik me daar weer eens […]



de opstand der horden - gassetDe opstand der horden is een klassieker die altijd nog eens moest gelezen. De twintigste eeuw is de eeuw waarin de massa’s een politieke factor van formaat werden. In een reeks artikelen in een veelgelezen Madrileens dagblad legde José Ortega y Gasset eind jaren twintig de gevaren van die ontwikkeling bloot. Hij waarschuwt voor het fascisme, het communisme én voor wat hij noemde ‘de hyperdemocratie’.

Omdat het een reeks artikelen […]



culture & anarchy - matthew arnoldLeavis, Trilling, Bloom, Steiner en, recenter, Kimball en Scruton: ze vormen een amusante kaste van intellectuelen uit de humanities die in het ontbreken van culturele kennis snel de verwording van de planeet zien. Moderne grondlegger van dit genre klaagzang is Matthew Arnold. De hoog-Victoriaanse agenda van Culture and anarchy was niet weg te branden uit het cultuurdebat in de jaren 1870-1950.

Matthew Arnold (1822-1888) was al een van de cultuuriconen […]



dinosaur in a haystack - stephen jay gouldIk heb meer dan twee weken over dit boek gedaan, en dat is voor mijn doen ongewoon lang. Ik genóót, had genoeg aan een paar essays per dag, voelde niet de behoefte daarnaast nog boeken te lezen. Eerdere boeken van Gould, met één thema, vielen wat tegen. Als blijkt dat Gould in zijn ‘reflections in natural history’ – essays à 10, 15 pagina’s per stuk – zijn […]



the intellectuals and the masses - john careyDit is het boek waar ik het eerder deze week over had. John Carey, toen Merton Professor of English aan Oxford, shook the academy toen hij in 1992 een onderbelicht aspect van de modernistische beweging bloot legde: haar dedain voor de lagere burgerij. Carey’s stelling: om zich te onderscheiden van de massamens zagen literatoren zich genoodzaakt complexere boeken te schrijven.

Carey trapt af met de klassieke beschrijving […]



the sun, the genome, and the internet - freeman dysonWetenschap, zegt Dyson, ontstond uit twee lang van elkaar gescheiden tradities. Filosofen sinds het oude Griekenland brachten de concepten aan; de traditie van ambachtslieden en ingenieurs vanaf de Middeleeuwen kwam met apparaten aanzetten. Door de invloed van Thomas Kuhn wordt de impact van tools als drijvende kracht in de geschiedenis van de wetenschap niet door iedereen ingezien.

Kuhn dacht immers dat de wetenschap vooral aangestuurd werd […]



cultural literacy - e_d_ hirsch“Jamaar, meneer, als Latijn een dode taal is, wat spreken ze dan in Latijns-Amerika?” Het jaar is 1983 – twee jaar voor Amusing ourselves to death, vier jaar voor The closing of the American mind. E.D Hirsch publiceert een geruchtmakend artikel in The American Scholar (toen nog onder redactie van Joseph Epstein). Teneur: het gaat de verkeerde kant op met de parate kennis van de Amerikanen.

Alleen, Eric […]



Hoe komisch zijn filosofen die zich keurig aan de zijlijn van hun theorieën opstellen. Er zijn geen grote verhalen meer, behalve het grote verhaal dat ik, Lyotard, er op de valreep aan toevoeg. Er zijn geen feiten, alleen interpretaties, klinkt het bij Nietzsche — met het aplomb van een feit. De mens is een onverbeterlijk creatuur, zegt Gray. Maar Gray schreef wel een boekje, om zijn lezers te instrueren.

De […]



De appreciatie voor een boek hangt aan elkaar van de toevalligheden. Reden om recensies niet al te serieus te nemen. Deze Gedenkschriften kwamen op mijn pad toen ik door een medische ingreep bruusk aan mijn eigen sterfelijkheid werd herinnerd. En kijk, plots had een knul van vijfendertig veel aan de sonore terugblik van een wijze Romeinse keizer — laat die dan fictief zijn.

Yourcenars Hadrianus is al een oude man wanneer ze hem […]



Historische romans lijden snel aan twee gebreken. De romancier selecteert uit de geschiedenis hoofdzakelijk het materiaal dat een hedendaagse lezer nog zou kunnen interesseren, en vertekent daarmee dit verleden. Bovendien put de romancier in het commentaar dat zijn personages begeleidt meestal uit een overzicht dat de personages zelf niet hebben.

Door het bovenstaande eenvoudig om te keren, weet u meteen wat een historische roman bieden moet, voor mij. Hij […]