leave me alone - maureen corriganHet blijft één van de grote paradoxen van de literatuurbijlagen. Juist van de mensen die betaald worden om boeken te bespreken, kom je haast nooit aan de weet in welke mate dat lezen hun leven echt beïnvloedt. Soms krijg je de indruk dat het lezen hun lezen niet eens stuurt: de ene week wordt de loftrompet gestoken over de nieuwe Houellebecq, de week erop wordt een poëtische flutroman bewierookt.

Onder [...]



chinese schimmen - simon leysDat ik de vaderlandsche politiek maar met één – halfdichtgeknepen – oog volg, komt omdat hier alleen maar punten en komma’s kunnen veranderen. Men schuift een beetje naar rechts, naar links, weer naar rechts, und kein Ende. Het onverkwikkelijke aanmodderbad van de parlementaire democratie zie ik dan ook niet als een vehikel om een land goed te besturen, hooguit als een rem die extremen voorkomt.

Wanneer ik me daar weer eens [...]



de opstand der horden - gassetDe opstand der horden is een klassieker die altijd nog eens moest gelezen. De twintigste eeuw is de eeuw waarin de massa’s een politieke factor van formaat werden. In een reeks artikelen in een veelgelezen Madrileens dagblad legde José Ortega y Gasset eind jaren twintig de gevaren van die ontwikkeling bloot. Hij waarschuwt voor het fascisme, het communisme én voor wat hij noemde ‘de hyperdemocratie’.

Omdat het een reeks artikelen [...]



emotion - dylan evansIn het middelbaar leerden we vroeger bedroevend weinig over de menselijke psyche. Hooguit vingen we in een cultuurhistorische context een glimp op van Freud. En omdat te weinig kennis soms gevaarlijker is dan helemaal geen kennis, ging ik me, gefascineerd door ‘doodsdrift’ en ‘droomduiding’, verdiepen in Freuds Inleiding tot de psychoanalyse.

Adembenemende lectuur. Maar compleet achterhaald. Helaas kwam die vaststelling pas heel veel later. Wie zoals ik te lang in literaire [...]



culture and anarchy matthew arnoldLeavis, Trilling, Bloom, Steiner en, recenter, Kimball en Scruton: ze vormen een amusante kaste van intellectuelen uit de humanities die in het ontbreken van culturele kennis snel de verwording van de planeet zien. Moderne grondlegger van dit genre klaagzang is Matthew Arnold. De hoog-Victoriaanse agenda van Culture and anarchy was niet weg te branden uit het cultuurdebat in de jaren 1870-1950.

Matthew Arnold (1822-1888) was al een van de cultuuriconen van [...]



emotional designOp 19 februari 1880, tijdens een lezing voor de Birmingham Society of Arts, zei William Morris: “If you want a golden rule that will fit everybody, this is it: Have nothing in your houses that you do not know to be useful, or believe to be beautiful.” Donald Norman, cognitiewetenschapper, gebruikt deze woorden als motto voor dit boek, dat toont hoe useful en beautiful subtiel met elkaar verband houden.

Norman schreef eerder



the meaning of it all - richard feynmanHet staat wel zo fraai op deze website, een boek van de grote natuurkundige Richard Feynman. De boeken van deze Nobelprijswinnaar wou ik al langer lezen, maar ik durfde dat niet. Ik sta weerloos tegenover harde fysica, zeker als die de contra-intuïtieve toer opgaat. Maar The meaning of it all was een afknapper om een andere reden: het betreft de letterlijke transcripties van lezingen, zonder tussenkomst van [...]



the intellectuals and the masses - john careyDit is het boek waar ik het eerder deze week over had. John Carey, toen Merton Professor of English aan Oxford, shook the academy toen hij in 1992 een onderbelicht aspect van de modernistische beweging bloot legde: haar dedain voor de lagere burgerij. Carey’s stelling: om zich te onderscheiden van de massamens zagen literatoren zich genoodzaakt complexere boeken te schrijven.

Carey trapt af met de klassieke beschrijving [...]



allemaal psychisch - piet vroonDeze morgen wierp ik een blik in het her en der gehypete boek Borderline Times van psychiater-psychotherapeut Dirk De Wachter. De literatuurlijst alleen al stemde me droef te moede. De Wachter houdt de westerse maatschappij een spiegel voor, zoals dat dan heet, en denkt zich daarvoor te kunnen baseren op romans, willekeurig gekozen diepdenkers uit de continentale school en die goeie ouwe anti-psychiatrie.

Onderzoeken, studies? Niemand thuis. Freewheelen [...]



nobrow - john seabrockModerne kritiek op de diabolische wisselwerking tussen cultuur en de markt is minstens zo oud als de Frankfurter Schule. Adorno beschreef al hoe volgens hem ‘de cultuurindustrie’ de gelijkvormigheid en passiviteit in de hand werkte. Zijn kritiek was vooral politiek: de cultuurindustrie creëert de vraag naar dat wat het kapitalisme aanbiedt en probeert elke mogelijke reflectie daarop uit het beeld te bannen.

Het thema van Seabrook is niet alleen weinig origineel, zijn [...]